May 03, 2019

Phân loại và cách trồng lan Giáng hương Việt Nam

Lan Giáng hương tạo được sức hút riêng của mình nhờ sắc hoa đằm thắm và hương thơm quyến rũ. Ngoài ra, kỹ thuật trồng và chăm sóc đơn giản cũng được cho là ưu điểm khiến loài hoa lan này nhận được nhiều sự yêu thích của người chơi lan. Bài viết hôm nay sẽ tổng hợp 8 loài lan Giáng hương phổ biến ở Việt Nam cũng như quy trình trồng và chăm sóc để lan Giáng hương cho hoa đẹp.


1. Đặc tính sinh học của lan Giáng hương


Trong tự nhiên, lan Giáng hương sống bám vào các cành cây và buông thõng xuống dưới. Lan Giáng hương không hút chất dinh dưỡng của cây chủ mà chỉ dựa vào cây chủ để phát triển, còn chất dinh dưỡng sẽ được lấy từ không khí và nước mưa. Đó là lý do khi mang lan Giáng hương về vườn và trồng trong chậu thì phải đảm bảo môi trường thông thoáng.


Hoa lan Giáng hương mọc thành chùm, hướng xuống dưới. Hoa tuy không to nhưng sắc hoa dịu nhẹ, hương thơm bát ngát, lại rất lâu tàn nên khiến bao người say mê. Xét về lá, lan Giáng hương được chia thành 2 loại là lá xếp và lá lướt, trong đó: Lá xếp dày hơn lá lướt, xếp đều dọc thân cây. Còn lá lướt mỏng hơn lá xếp, lả lơi, mềm mại, dễ uốn cong và dễ bị rách.


Dựa vào lá, có thể phân biệt được lan Giáng hương với lan Ngọc điểm. Cả 2 giống lan này cùng thuộc họ Vandeae nên có cấu tạo rễ, thân và màu hoa giống nhau, tuy nhiên, lá lan Giáng hương thon, nhọn, ẻo lả, còn lá lan Ngọc điểm to bản và ngắn hơn.


2. Phân loại 8 loại lan Giáng hương có ở Việt Nam


Trong tổng số 20 loại lan Giáng hương được tìm thấy trên thế giới thì Việt Nam có 8 loại, bao gồm:


• Aerides crassifolia, Giáng xuân: Lan được tìm thấy ở các tỉnh miền Trung và Nam như Lâm Đồng, Đắc Lắc,… với đặc điểm lá dày, cứng, xòe ra 2 bên. Hoa nở thành chùm, dài 15 - 30 cm, mỗi hoa to 3 - 4 cm. Thời điểm nở hoa từ mùa xuân đến mùa hạ nên còn được gọi là lan Giáng xuân. Hoa thơm và lâu tàn.


• Aerides falcata lindl, Giáng hương quế: Lan được tìm thấy ở cùng cao nguyên miền Bắc (Sơn La) và các tỉnh miền Trung dọc theo dãy núi Trường Sơn (Kon Tum, Đắc Lắc, Lâm Đồng,…) với đặc điểm lá xanh đậm, dài 50 - 70 cm, chùm hoa dài 30 - 50 cm với 15 - 30 hoa, mỗi hoa từ 2,5 - 3 cm, thường nở vào mùa xuân kéo dài đến mùa hạ.


• Aerides flabellata Rolfe, Giáng hương môi quạt: Lan được tìm thấy ở các tỉnh miền Bắc (Lai Châu, Sơn La) với đặc điểm lá xòe ra 2 bên như chiếc quạt, dài 15 - 16 cm, ngang 2 - 3 cm, chùm hoa rũ xuống, dài 10 - 25 cm, hoa kích thước 2cm, màu nâu tươi, môi vàng và cong ra phía trước. Hoa nở vào mùa xuân.


• Aerides houlletiana, Giáng hương quế nâu: Lan được tìm thấy ở Kon Tum, Đắc Lắc, Tây Ninh, Phú Quốc,… với đặc điểm thân dài từ 50 - 70 cm, lá xanh ngắt, dài 30 - 40 cm, ngang 2 - 3 cm, chùm hoa dài 30 - 40 cm với 20 - 30 hoa, hoa to 2,5 cm, màu vàng, hồng hoặc tím, có mùi thơm như cam, chanh. Hoa nở vào mùa xuân và kéo dài đến mùa hạ.


• Aerides multiflora Roxbury, Giáng hương Sóc Lào: Lan được tìm thấy ở các tỉnh Đắc Lắc, Bình Dương với đặc điểm lá dài và cong, nhiều hoa, hoa mọc san sát nhau, màu hồng nhạt, có chấm, trên đỉnh màu tím. Hoa thường nở vào mùa hè.


• Aerides odorata, Quế lan hương: Lan được tìm thấy ở khắp các tỉnh miền Bắc, Trung và Nam với đặc điểm thân dài 1 thước, lá dài 30 phân, hoa màu trắng, viền tím, môi cuộn tròn, thường nở vào mùa hè. Loại Giáng hương này được chia thành nhiều nhánh nhỏ như Aerides odorata (Giáng hương quế), Aerides odorata var alba (Giáng hương Bạch nhạn), Aerides odorata var micholitzii hay Aerides odorata var rosea (Giáng hương Hồng nhạn).


• Aerides rosea Loddiges, Giáng hương Đuôi cáo: Lan được tìm thấy ở các tỉnh miền Bắc (Cao Bằng, Lạng Sơn), các tỉnh cao nguyên (Bình Phước, Đắc Lắc) và rừng Nam Cát Tiên với đặc điểm thân ngắn, lá cứng, chùm hoa dài 30 - 40 cm với 30 - 50 hoa, hoa to 2,5cm, cánh dày, thơm, thường nở vào mùa xuân đến hết mùa hạ.


• Aerides rubescens, Giáng thu: Lan được tìm thấy ở các tỉnh Lâm Đồng, Ninh Thuận với đặc điểm cây nhỏ, hoa màu hồng tím, nở vào cuối xuân, đầu hạ và kéo dài sang thu.


3. Bí quyết để có chậu lan Giáng hương đẹp


Như đã nói ở phần đặc tính sinh học, trong tự nhiên, lan Giáng hương không sống ký sinh mà chỉ sống cộng sinh vào thân cây chủ, dựa vào thân cây chủ để phát triển, còn chất dinh dưỡng sẽ “tự thân vận động” từ môi trường không khí. Vì thế, khi trồng trong vườn, bạn chỉ cần đáp ứng yêu cầu môi trường trồng thoáng đãng, chậu trồng thông thoáng để bộ rễ phát triển mạnh và phát huy tối đa vai trò tìm kiếm chất dinh dưỡng là được.


Có thể nói, với những người sành chơi lan thì bên cạnh lan Cattleya, lan Hồ điệp, thì các giống lan rừng như lan Giáng hương cũng là một sự lựa chọn không thể bỏ qua, nhất là khi sưu tập và sở hữu đầy đủ 8 loại lan Giáng hương để vườn lan thêm đa dạng, giá trị và đẳng cấp.

Lê Trinh